در طول تاريخ هميشه به مولانا نگاهی عاشقانه يا ظالمانه شده است، اما آنچه را كه نمیتوان كتمان كرد اين است كه نگاه مولانا به قرآن و اسلام هميشه عاشقانه است. اين روزها شاهد پخش سريالی از شبكه يك سيما با عنوان «حكايت نی» هستيم، كه اين برنامه در قالب مجموعهای نمايشی بازگوكننده حكايات مثنوی مولانا است.
مولانا از جمله شخصيتهايی است كه در طول تاريخ هميشه به وی سياه و سفيد نگاه شده و اين نگرشهای افراطی سبب شده تا جايگاه اين بزرگمرد آنچنان كه شايسته است تا به امروز رعايت نشود.
رفع پارهای از شبهات و آشنايی با چهره واقعی مولانا و آشنايی با نوشتههای او هدف برنامه «حكايت نی» است كه البته برای نگارنده اين متن جای تأسف است كه مجموعهای كه میتوانست به واسطه سرمايهگذاری مناسب، جايگاه مستحكمتری داشته باشد به دليل فقر سرمايه در مهجوريت باقی مانده است.
در همين راستا سهشنبه گذشته (27/9/86) خبرنگار خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) در لوكيشن مجموعه «حكايت نی» ميزگردی را با محوريت مولانا و تاثيرات مثنوی از قرآن با حضور علی مختارزاده (كارگردان)، فخرالدين صديقشريف (بازيگر)، انوشيروان ارجمند (بازيگر)، بهاره ارجمند (بازيگر) برگزار كرد كه در اين ميزگرد اين نكته به اتفاق تاييد شد كه مثنوی مولانا نگاهی عاشقانه به قرآن دارد.
در گزارش زير با عوامل «حكايت نی» و نظراتشان درباره اين مجموعه همراه میشويم.
«علی مختارزاده» كارگردان سريال «حكايت نی» در بدو شروع ميزگرد به نوع شكلگيری اين برنامه اشاره كرد و گفت: اولينبار كه سفارش ساخت چنين برنامهای به من داده شد، شكل و فرم با آن چيزی كه الان شاهديم كاملا متفاوت بود، چراكه آن چيزی كه از من خواسته شده بود برنامههايی 20 دقيقهای شامل بر حكايات مثنوی بود، اما بنا بر ظرفيتی كه حكايات مثنوی داراست من سفارش اوليه را مناسب يك كار راديويی ديدم به همين دليل با صحبتهايی كه شد مسوولان راضی شدند كه برای اين برنامه هزينه بيشتری شود.
وی ادامه داد: البته نمیخواهم بگويم مجموعهای كه شما الان روی آنتن میبينيد در خور نام مولانا است، اما بدانيد همين برنامه نيز با اصرارهای فراوان تهيه شده است، اما اين سوال در ذهن من هنوز باقی است كه در سالی كه به نام مولانا ناميده شده ما تا چه اندازه به روی چنين بزرگمردی سرمايهگذاری میكنيم؟
وی به نگاههای متفاوتی كه به مولانا در سطح جامعه میشود اشاره كرد و گفت: همانطور كه برخی مولانا را تا حد حضرت بالا میبرند، هستند انسانهايی كه اين بزرگمرد را نكوهش میكنند. اين تفاوت نگاه حتی دامنگير اين سريال نيز شد، چراكه تا به امروز بارها شاهد پخش شبنامههای مختلف در لوكيشن اين برنامه بودهايم كه هربار عوامل ساخت را برای ادامه كار در اين مجموعه به گونهای تهديد میكنند.
«فخرالدين صديقشريف» بازيگر و راوی اين مجموعه نيز در ادامه اين بحث به اين نكته اشاره كرد كه سرمايهگذار اين پروژه دولت است و اين مقدار هزينهای كه هم تا به امروز برای اين سريال در نظر گرفته شده است تلاشهای كارگردان اين كار است و اگر كمبودی حس میشود بايد از مسوولان پرسيد كه چرا نسبت به چنين پروژهای توجه لازم نشده، اما اين نكته واضح و مبرهن است كه تمامی عوامل اين سريال با نگاهی عاشقانه در اين كار فعاليت كردهاند آن هم در وضعيتی كه مولوی را متعلق به تركيه معرفی میكنند.
اين بازيگر افزود: دلم میسوزد وقتی میبينم چنين مجموعههايی با مهجوريت روبهرو میشود، آنگاه تمام هم و غم مسوولان سيما به روی ساخت سريالهای خنثی آپارتمانی است. اين امر نشان میدهد كه ما به ريشههای خود توجه كافی نداريم و به گونهای آنها را دور انداختهايم در صورتيكه توجه ما به برنامههايی است كه نه تنها هيچ تأثيری بر اعتلای فرهنگ جامعه ندارد، بلكه در بسياری از موارد نيز مخرب است.
شريف در تكميل توضيحاتش اعلام كرد: تا زمانی كه نگاه ما تغيير پيدا نكند ساخت مجموعههای ارزشی در سيما رشد چشمگيری نخواهد داشت، البته بايد توجه داشت كه ساخت چنين برنامههايی احتياج به صبر و حوصله دارد تا بتوان در طی زمانی مشخص سليقه مخاطب را اعتلا داد، چراكه متأسفانه بيننده تلويزيونی نيز اين روزها به واسطه تماشای آثار متعدد آپارتمانی سليقهاش نزول پيدا كرده است.
«انوشيروان ارجمند» ديگر بازيگر اين سريال نيز در شروع صحبتهای خود گفت: روی آوردن به ادبيات كهن و داشتههای قديمی كه در عرصه ادبيات ما وجود داشته است كار دشواری است حال میخواهد اين شخصيت عطار باشد يا سعدی يا فردوسی و يا مولانا، اما آنچه كه مشخص است اين گونه كارها بايد با سرمايهگذاری مناسب و سياستهای مشخص باشد.
وی افزود: اما متاسفانه ما بيشتر نگاهی مناسبتی به بزرگان خود داريم و هرگاه سالی يا يادی از بزرگمردان ادب ما میشود ما درصدد تهيه و ساخت مجموعهای كم هزينه میافتيم كه مسلم بدانيم از اين گونه توجهات هيچ گونه منفعتی عايد ما نخواهد شد.
اين بازيگر پيشكسوت اظهار تأسف كرد كه با كشوری كه چنين تمدن و فرهنگی دارد چرا بايد جوانش با مولانا بيگانه باشد اين چرا را بايد از مسوولان سيما پرسيد كه از تهيه آثار اينگونه غافل ماندهاند.
صديق شريف در ادامه اين ميزگرد تفكر دو گانهای كه نسبت به مولانا میشود را منوط بر دوگانی در سطح جامعه دانست كه در برخی موارد به واسطه نگاههای افراطی از موضوعات يا افرادی قرشته يا ديو میسازيم در صورتی كه اگر بخواهيم ريشهايی به تفكرات مولانا دقيق شويم عميقترين مفاهيم اسلامی و قرآنی در حكايت و اشعار مولانا مشاهده میكنيم حتی به گزاف نيست اگر بگوييم اشاراتی كه در حكايتهای مولانا است به وضوح از قرآن گرفته شده است.
«مختارزاده» نيز در تكميل توضيحات صديقشريف اضافه كرد: البته ما نبايد به گونهای در تقدس افراد افراط كنيم كه آنها را از دسترس خارج سازد، چراكه شاهديم هر چيزی كه در جامعه ما شكلی مقدس پيدا كرده از دسترس نيز خارج شده است در صورتيكه از حكايتهای مولانا میتوان عميقترين مفاهيم اسلامی و دينی را برداشت كرد.
«بهاره ارجمند» بازيگر زن اين مجموعه نيز در رابطه با خصوصيات اين مجموعه توضيح داد: من معتقدم گرايش و علاقه مولانا به سمت مفاهيم اسلامی و قرآنی به قدری عاشقانه يا عارفانه است كه هر كس بعد از خواندن اشعار و حكايات مولانا ناخودآگاه جذب دين مبين اسلام میشود، زيرا هنگامی كه مولانا از پيامبر يا علی صحبت میكند به قدری كلامش عاشقانه است كه شما را به يك ديد خدايی نزديك میكند يعنی به گونهای اشعار از مخاطب دلبری میكند.
وی ادامه داد: البته بايد توجه داشت كه هنگامی كه اشعار مولانا را میخوانيم بايد از نگاه سطحی فراتر رويم، زيرا اگر اين اصل را رعايت نكنيم در دام سوءتفاهماتی گرفتار میآييم كه بسياری نسبت به مولانا در آن غوطهورند.
اين بازيگر جوان در تكميل توضيحات خود تصريح كرد: پرگزاف نيست اگر ادعا كنم كه اشعار و حكايتهای مولانا به شكلی چراغ و راهنمای مفاهيم اسلامی است كه مخاطب را غوطهور در انديشههای والای اسلامی میكند.
انوشيروان ارجمند نيز در پايان اين ميزگرد يادآور شد: آنچه را كه میتوانم به وضوح عرض كنم اين است كه مولانا جدا از اسلام نيست، بلكه در اسلام غرق است، زيرا به وضوح میبينيم كه حكايتهای منثوی اكثراً برگرفته از قرآن است حتی میتوان گفت كه آيات قرآنی در قالب يك داستان آمده، برای آنكه نتيجهای كه در قرآن مد نظر است به اثبات رسد.
وی ادامه داد: عقيده شخصی من بر اين باور استوار است كه نتيجهای كه قرآنشناسان میخواهند از قرآن بگيرند به شكلی ديگر در ديوان مولانا نيز موجود است.
ارجمند در تكميل توضيح فوق اضافه كرد: اما همانگونه كه ما نمیتوانيم چهره مولا (ع) را نشان دهيم برخی از آيات قرآنی نيز به دليل تفسيرهای گوناگون كه از آن میشود بهتر است به شكلی ديگر بيان شود، زيرا اين اختلاف سليقهها باعث جدالی میشود كه در نهايت اصل از بابت آن آسيب میبيند؛ بنابراين كتبی همانند مثنوی میتوانند به شكل مناسبی اين مسئله را با حكايت اندرزگونه خود پوشش دهند.
يادآوری میشود اين مجموعه در 26 قسمت 20 دقيقهای قصد دارد حكايتهای جادوانه مولوی يعنی مثنوی معنوی را در قالب آثار نمايشی روايت كند.
مجموعه «حكايت نی» بر اساس طرحی از محمد ميركيانی به مناسبت سال 2007 توليد شده و از شنبه سوم آذر بعد از خبر 19 از شبكه يك روی آنتن است.
«حكايت نی» را حسن احمدی برای گروه كودك و نوجوان شبكه يك تهيه كرده و فخرالدين صديق شريف و ژاله علو به عنوان راوی در اين مجموعه حضور دارند.
عوامل تهيه و توليد سريال «حكايت نی» عبارتند از:
كارگردان: علی مختارزاده، تهيهكننده: حسن احمدی، بازيگران: فخرالدين صديقشريف، ژاله علو، انوشيروان ارجمند، مينا نوروزی، فريد قبادی، احمدرضا اسدی، ناهيد علامی، يعقوب صباحی، حسين لطيفی، حسين پرستار، محمود حسينی، ناصر فروغ، جمشيد صفری، مدير تصويربرداری: بهزاد علی آباديان، تصويربردار: سعيد خادمی، تدوين: سيد حامد حسينی، طراح صحنه و لباس: امير حسين ميرقاسمی، طراح گريم: شهنام اسدی، صدابردار: حميدرضا يارندپور، مدير توليد: محسن احمدی، فيلمنامهنويس: ليلا گلديس، دستياران كارگردان: عباس كاظمیراد، پويان مقدم، فاطمه رضايیراد، مجری طرح: علیرضا محمدی، منشی صحنه: علیرضا محمدی
